دكتر سيد مير منصور موذن جمشیدی » مفصل لگن » سیاه شدن استخوان ران؛ از علائم تا درمان
مدت زمان مطالعه ۸ دقیقه

سیاه شدن استخوان ران؛ از علائم تا درمان

استخوان ها بافت های زنده بدن هستند که مواد لازم برای زنده بودن و مواد لازم برای انجام وظایف خود را توسط رگ های خونی تامین می کنند.  هنگامی که به دلایلی خونرسانی به استخوان قطع شود راه ارتباطی و از همه مهم تر راه رسیدن مواد غذایی به بافت استخوان قطع می شود. استخوان شروع به فرسایش کرده و در آخر دچار سیاه شدگی می شود به این پروسه نکروز می گویند. صحبت های دکتر میرمنصور موذن جمشیدی – متخصص ارتوپد – فوق تخصص جراحی لگن و ران را ملاحظه می کنید. با توجه به اینکه استخوان ها نقش های متعددی در ساختار بدن دارند از بین رفتن آن ها می تواند مشکلات فراوانی برای انسان ایجاد کند. سیاه شدن سر استخوان در قسمت های مختلف مشکلات مختلفی ایجاد می کنند، هر کدام با توجه به مشکل موجود راه درمان مخصوص به خود را دارد. در این مقاله به سیاه شدن استخوان ران می پردازیم. بیماری در این قسمت بدن شایع ترین نوع در نکروز است و تاثیرات آن بر زندگی فردی که دچار بیماری شده بسیار زیاد است.

آناتومی و ساختار سر استخوان ران

استخوان ران در قسمت بالا و منتهی به لگن به کمک مفصل بالایی خود به استخوان لگن متصل می شود. مفصل ران، از دو قسمت تشکیل شده است. قسمتی از استخوان لگن خاصره که شکلی فرو رفته و گود دارد و نام علمی آن استابولوم است و قسمتی نیز سر استخوان ران است، که شکلی کروی و گوی مانند دارد، درون این فرو رفتگی استابولوم  قرار گرفته و به نام سر استخوان ران شناخته می شود.

در مفاصل، بافتی به نام غضروف وجود دارد. بر روی هر استخوانی که به استخوان دیگری در قسمت مفصل متصل می شود، به دلیل راحت حرکت کردن استخوان ها بر روی همدیگر و عدم ایجاد اصطکاک، پوشیده از غضروف است. سر دو استخوان استابولوم و سر استخوان ران نیز از غضروف پوشیده شده است.

سیاهی استخوان

محل آسیب در سیاه شدن استخوان

همان طور که گفته شد استخوان ها بافت های زنده هستند. برای زنده ماندن سلول هایی درون خود به نام استئوسیت ها دارند. وظایف این سلول ها تامین نیاز بقا، استحکام و رشد استخوان است. سلول های استخوانی املاح، مواد معدنی، کلسیم و مواد مورد نیاز را گرفته و در درون استخوان بر روی هم سوار کرده و بافت استخوان را محکم و استوار می سازند. این فعالیت ها در اخر مانع از فروپاشی استحکام درون استخوان می شود.

تمامی مواد مورد نیاز اعم از اکسیژن مواد غذایی مواد معدنی و… از طریق رگ های خونی به استخوان ها می رسد.

در سر استخوان ران متاسفانه تنها یک مسیر خونرسانی وجود دارد.

مسیر رگ های خونی، از داخل و اطراف گردن استخوان ران است. رگ ها از این مسیر خون را به سر استخوان ران می رسانند.

در صورت اختلال در این مسیر، راه مسدود شده و باتوجه به نبود راه دیگر، خونرسانی به سر استخوان ران قطع می شود.

سیاه شدگی سر استخوان ران

در بدن انسان استخوان لگن مهمترین بخش اسکلت بدن، برای شکل گیری و استحکام بدن است.

لگن ساختار پیچیده ای دارد که این ساختار دارای نقاط قوت و ضعف هایی در درون خود است.

نکروز سر استخوان ران چیست؟

بنا به دلایلی که در بیشتر موارد دلایل کاملا واضح نیست و هنوز مشخص نشده، نحوه و عملکرد خونرسانی به سر استخوان ران مختل شده و خون به اندازه کافی به سر استخوان ران نمی رسد.

همانطور که گفته شد، در صورتی که خون به سر استخوان ران نرسد، مواد مورد نیاز برای زنده بودن استخوان به آن نرسیده و سلول های آن و درنتیجه استخوان می میرد.

در پی مرگ سلول ها استخوان های محکم و قوی، استحکام خود را از دست داده و نرم می شوند.

سر استخوان ران وزن بالا تنه را متقبل می شود. در حالت طبیعی و سالم بودن شرایط خونرسانی، این مفصل وزن بالا تنه را که بخشی از وظایفش است، به راحتی تحمل می کند. اما وقتی خونرسانی دچار مشکل می شود و استخوان رو به مرگ است، نرم شده، استحکام و قدرت تحمل این حجم از فشار و وزن را ندارد. در نتیجه ی این فشارها، استخوان شروع به تغییر شکل و حالت می دهد. سر استخوان ران در مفصل بیشترین فشار را تحمل می کند. اولین و بیشترین فشار به سر استخوان ران وارد می شود و این قسمت تغییر شکل داده از شکل کروی و گرد در آمده، پهن و صاف می شود.

همانطور که در ساختار مفصل سر استخوان ران گفته شد، این مفصل دو قسمتی یکی گرد و دیگری فرو رفته است، وقتی قسمت گرد که سر استخوان ران است، پهن و صاف شود، با قسمت فرو رفته( استابولوم) هماهنگی خود را از دست داده و به یکدیگر ساییده می شوند.

از طرفی غضروف ها بافت هایی هستند که برای زنده بودن و فعالیت های خود توسط استخوان ها حمایت می شوند ودر این مورد به دلیل از بین رفتن استخوان، غضروف نیز از بین رفته و این عامل نیز ساییدگی را افزایش می دهد.

دلایل سیاه شدن سر استخوان ران

  • هر موردی که باعث ایجاد اختلال در خونرسانی و یا قطع خونرسانی سر استخوان ران شود، باعث نکروز یا سیاه شدن سر استخوان ران است.
  • مصرف الکل و مواد مخدر
  • مصرف داروهای حاوی کورتون
  • عفونت مفصل ران
  • مشکل در درمان در رفتگی سر استخوان ران
  • مشکل های مادرزادی در این ناحیه
  • مشکلات خونی

نشانه های ابتلا به نکروز استخوان ران چیست؟

اولین نشانه های بیماری، درد است. درد در ناحیه کشاله ران و جلوی مفصل ران احساس می شود.

در اوایل بیماری و دوره خاموشی، درد گاهی که فعالیت بدنی زیاد است خود را نشان می دهد اما با پیشرفت بیماری درد در مواقع راه رفتن و پیاده روی هم بروز می دهد. در موارد شدید حتی وقتی بیمار فعالیتی ندارد نیز درد را احساس می کند. در این مواقع درد به پشت لگن و زانو ها نیز گسترش پیدا می کند.

با این پیشرفت در مرحله بعد به دلیل فرسایش و عدم وجود غضروف حرکت و راه رفتن فرد دچار اختلال می شود. با تغییر شکل دادن سر استخوان ران به شکل تخت و صاف از ارتفاع استخوان کم شده و قسمت تحتانی کوتاه می شود. این مورد نیزباعث لنگیدن بیمار حین راه رفتن می شود.. اگر باز هم پیگیری نشود در مراحل بعد به دلیل وجود بیماری به مدت طولانی، ماهیچه ها و عضلات ران و لگن ضعیف شده و لاغر می شوند.

درجه بندی سیاه شدن استخوان ران

مراحل بیماری سیاه شدن استخوان ران

متاسفانه مواردی وجود دارد که در مراحل اولیه اصلا نشانه ای ندارد درحالی که بیماری در حال پیشرفت است و هنگامی درد خود رانشان می دهد که مفصل به شدت آسیب دیده است.

بهترین روش این است که حتی با کوچک ترین احساس درد حتما به  بهترین متخصص ارتوپد مراجعه شود.

نحوه تشخیص نکروز

برای تشخیص، پزشک پس از معاینه حرکت مفصل، از بیمار درباره ی مشکلات او مانند درد در مفصل، شدت و چگونگی درد، حرکت مفصل، مشکلات و محدودیت هایی که ایجاد می کند و خصوصیات این موارد گفته شده، سوال می پرسد.

مرحله بعد رادیوگرافی است. در این مرحله تراکم استخوان مشخص شده و در طی چند ماه فرسایش و تغییر شکل خود را نشان می دهد.

اما برای تشخیص در مراحل ابتدایی بیماری و قطعی، از ام ار ای استفاده می شود. حساسیت ام ار ای نسبت به رادیوگرافی بالاتر بوده برای همین ام ار ای توانایی شناسایی بیماری در مراحل ابتدایی را دارد.

درمان نکروز یا سیاه شدن استخوان

به طور کلی تنها راه درمان این بیماری عمل جراحی است.

اما در صورتی که در مراحل اولیه تشخیص داده شود و هنوز استخوان تغییر شکِ نداده باشد می توان از روش عمل جراحی دکمپرشن استفاده کرد.

در این عمل با استفاده از مته ای کوچک چند کانال در سر استخوان ران ایجاد شده تا هم از فشار وارده کم کند و هم راه مویرگ ها را برای خونرسانی باز کند.

اگر سر استخوان تغییر شکل داده باشد تنها راه درمان استفاده از مفصل مصنوعی است.

در این جراحی قسمت سیاه شده و آسیب دیده را به‌طور کلی از بدن خارج کرده و به جای آن از مفصل مصنوعی استفاده می کنند.

خلاصه مطلب

سیاه شدن سر استخوان در جهان امروز و باتوجه پیشرفت جامعه به سوی پیر شدگی و همچنین آمار بالای تصادفات افزایش یافته و شایع است. و در پی آن این عمل جراحی نیز برای درمان کاربرد فراوارنی یافته است.. برای رفع اختلال و افزایش عمر استخوان، تخصص پزشک و مهارت آن بسیار مهم بوده و نقش بسزایی در طول درمان و میزان کارایی پس از جراحی دارد.

دکتر سید منصور موذن جمشیدی

دکتر سید میر منصور موذن جمشیدی

متخصص ارتوپد _ فلوشیپ فوق تخصص جراحی لگن و ران

_ عضو انجمن جراحان اروپا

_ عضو انجمن جراحان لگن ایران

_عضو انجمن های تخصصی ارتوپ د

_ دارای برد جراحی لگن ایران در دو سال پیاپی

برچسب ها:

مقالات مرتبط

علت پای پرانتزی در کودکان

علت پای پرانتزی در کودکان

تاليپوس مادرزادي اكوينواروس كه عموما تحت عنوان پای پرانتزی شناخته مي شود، در آن پا با انگشتان به سمت پايين به داخل پيچ مي خورد . این بیماری تقریبا سالانه از هر...

از علت تا درمان در رفتگی مفصل

از علت تا درمان در رفتگی مفصل

در رفتگی مفصل اغلب بر اثر عوامل مختلفی رخ می دهد و می تواند موجب بروز درد های شدید و آزر دهنده برای فرد شود و مشکلات بسیاری را برای فرد ایجاد کند؛ زیرا که مفصل ناحیه است که استخوان ها در آن کنار هم...

نرمی استخوان، از تشخیص تا درمان

نرمی استخوان، از تشخیص تا درمان

به طور کلی بیماری نرمی استخوان یکی از بیماری های شایع در کودکان است و اغلب ممکن است مشکلات بسیاری را برای کودکان به وجود بیاورد. نرمی استخوان در واقع بر اثر عوامل مختلف به وجود می آید و به مرور زمان...

پرسش و پاسخ تکمیلی

سوالات شما در اسرع وقت پاسخ داده شده و از طریق ایمیل اطلاع رسانی خواهد شد

0 دیدگاه
یک دیدگاه بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *